حقّ خداى ( 1 ) تعالى در رقاب ( 2 ) و ظهور آن فراموش نكند . امّا ( 3 ) آن كس ( 4 ) كه او را « وزر » باشد ، مردى باشد كه اسپى باز بندد براى فخر و ريا و معادات اهل اسلام . و خبّاب بن الأرتّ روايت كند از ( 5 ) رسول - عليه السلام - كه گفت اسپان سه‌اند : فرس للرّحمن و فرس للإنسان و فرس للشيطان . امّا آنچه خداى راست ، اسپى باشد كه در راه ( 6 ) خداى براى جهاد كفّار باز بندند . و امّا آنچه آدمى راست ، اسپ ( 7 ) كه مردى ( 8 ) دارد براى نسل [ و ] ( 9 ) بچّه . و امّا آنچه شيطان راست ، اسپى باشد كه بر او گرو بندند و قمار بازند . و قوله : * ( وَالأَنْعامِ ) * ، جمع « نعم » ، و آن شتر و گاو و گوسفند بود ، و « نعم » اسمى است مر جمع را ، و از ( 10 ) لفظ خود واحد ندارد ، كالقوم و الرّهط و النّفر . * ( وَالْحَرْثِ ) * ، زرع يعنى كشت ( 11 ) و بذر كردن ( 12 ) . * ( ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ، اين متاع زندگانى دنياست ، يعنى اين جمله كه بر شمرد همه ( 13 ) تمتّع زندگانى دنياست ( 14 ) ، اين سراست كه دنياست ، و « دنيا » تأنيث ادنى ( 15 ) باشد ، نزديكتر ، براى آن كه صفت سراست ( 16 ) و « دار » مؤنّث باشد . * ( وَاللَّه عِنْدَه حُسْنُ الْمَآبِ ) * ، خداى را بنزديك او حسن المآب است . و « مآب » مرجع باشد من آب يؤوب اذا رجع ، بازگشتنگاه نكو آن جاست كه : فِيها ما تَشْتَهِيه [ 402 - پ ] الأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ ( 17 ) . . . ، آنچه تو آرزو ندانى كردن ، فيها ما لا عين

--> ( 1 ) . اساس كه نو نويس است : حق ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 2 ) . مج ، وز : ندارد . ( 3 ) . مج ، وز : و اما . ( 4 ) . اساس كه نو نويس است را ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد . ( 5 ) . مج : گفت از . ( 6 ) . مج ، وز : ره . ( 7 ) . مج ، وز ، مر : اسپى . ( 8 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : مرد . ( 9 ) . اساس : ندارد ، از مج افزوده شد . ( 10 ) . اساس ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : آن ، با توجه به مج ، وز تصحيح شد . ( 11 ) . مج ، وز : يعنى زرع و كشت . ( 12 ) . وز : برز كردن . ( 13 ) . آج ، لب ، مب ، مر : هم . ( 14 ) . مج ، وز : ندارد . ( 15 ) . كذا در اساس ، آج ، وز ، مج ، دب . ( 16 ) . اساس كه نو نويس است : تثنيه است ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 17 ) . سوره زخرف ( 43 ) آيه 71 .